على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2689
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
قف ( qaff ) ا . ع . تره . و سبزى خشك . قف ( qaff ) م . ع . قف قفا ( از باب نصر ) : فراهم آمد بعض چيزى با بعض و درهم شد چندان كه شبيه بقفة گرديد . قف ( qoff ) ا . ع . زمين بلند . و كوتاه بالا . و پشت هر چيزى . و چيزى مانند تبر . و حلقهء تبر . و مردم اوباش . و مردم با هم آميختهء از هر جنس . و ابر سياه شبيه بكوه . و كوه مانندى از سنگهاى روى هم ريختهء بهم چسپيده كه زمين سست بدانها مخلوط نباشد و به قدر كوه بلندى . آن نبود و بعضى از قطعه سنگهاى بزرگ آن مانند شتر خفته باشد و بزرگتر و كوچكتر و در ميان آنها مرغزارها و آبهاى ايستاده باشد . ج : اقفاف و قفاف . قفء ( qaf ' ) م . ع . قفئت الارض قفء ( از باب سمع ) : برگرديد و تباه گشت گياه آن زمين از باريدن باران . و خاك آلود كرد توجبه و يا باران گياه آن زمين را و ستور نچريد آن را ( لغه فى فقء ) . قفا ( qaf ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پس گردن و هيره . و عقب و پس . و وقت غيبت كسى . و قفاى فلك : حوادث فلكى . قفا ( qaf ) و قفاء ( qaf ' ) ا . ع . پس سر . و پس گردن . ج : اقفى و اقفية و اقفاء و قفى ( qofiyy ) و ( qefiyy ) و قفين ( qefin ) ، و مذكر و مؤنث هر دو آيد ، و چون بضمير متكلم اضافه شود گويند : قفاى و مردم هذيل قفى گويند . و نيز قفا : درازى چيزى . يق : لا افعله قفا الدهر : اى طوله . و قولهم : رد فلان قفا او على قفاه يعنى پير شد فلان . قفاخ ( qef x ) م . ع . قفخه قفخا و قفاخا ( از باب فتح ) : بر سر آن زد و يا زد بر هر چيز ميان كاواك ( لغة فى فقخ ) . قفاخ ( qof x ) ا . ع . زن گرد اندام نيكو خلقت متناسب اعضا . قفاخر ( qof xer ) ا . ع . بزرگ اندام . قفاخرة ( qof xerat ) ص . ع . امراة قفاخرة : زن نيكو خلقت . قفاخرى ( qof xeriyy ) ا . ع . بزرگ اندام . و فايق و بهتر از نوع خود . و نازك اندم پر گوشت . قفاخرية ( qof xeriyyat ) ا . ع . زن شگرف بزرگ جثه . قفادار ( qaf - d r ) ص . پ . معاون و مددگار و دستگير . قفار ( qaf r ) ص . ع . سويق قفار : پست ناشورانيده . و خبز قفار : نان بىنان خورش . و اكل خبزه قفارا : بىنان خورش نان خورد . قفار ( qaf r ) ا . ع . لقب خالد بن عامر بدانجهت كه در ميهمانى وليمه نان و شير خورانيده و چيزى ذبح نكرده بود . قفار ( qef r ) ع . ج . قفر ( qafr ) . قفاز ( qaf z ) م . ع . قفز قفزا و قفزانا و قفازا و قفوزا ( از باب ضرب ) : برجست . و قفز فلان : بمرد فلان . قفاز ( qaff z ) ص . ع . نيك برجهنده . قفاز ( qoff z ) ا . ع . نوعى از غلاف دست پر از پنبه كه زنان در سرما پوشند . و نوعى از زيور دست و پاى . و آهنى شبكه دار كه باز بر آن نشيند . و سپيدى موى گرداگرد سم اسب . قفاز ( qoff z ) ا . ع . - مأخوذ از تازى - نوعى از دستكش ينبهدار و آستين مانندى كه در سرما دستها را در ميان آن گذارند . قفاس ( qaf s ) ا . ع . زن فرومايهء ناكس . قفاص ( qof s ) ا . ع . بز كوهى . و بيمارى كه پاى ستور را خشك گرداند . قفاص ( qaff s ) ا . ع . قفص ساز . قفاع ( qef ' ) ع . ج . قفعة ( qaf'at ) . قفاع ( qof ' ) ا . ع . بيمارى كه پاى گوسپند را كج گرداند . قفاع ( qaff ' ) ص . ع . كسى كه مال را خرج نكند . يق : فلان قفاع لماله اى اى لا ينفقه . قفاع ( qoff ' ) ا . ع . بيمارى كه پاى گوسپند را كج گرداند . و نام گياهى درهم كشيده و در سختى شبيه بسرون و خشك آن را كف الكلب نامند . قفاعة ( qof 'at ) و ( qoff 'at ) ا . ع . دامى كه از شاخ خرما سازند و بدان مرغان را شكار كنند . قفاعى ( qof 'iyy ) ا و ص . ع . مرد سرخ كه از شدت سرخى پوست بينى وى بركنده باشد . و احمر قفاعى : سخت سرخ ( لغه فى فقاعى ) . قفاف ( qef f ) ع . ج . قف ( qoff ) . و ج . قفة ( qoffat ) . قفاف ( qaff f ) ص . ع . صيرفى قفاف : صراف پول دزد ميان انگشتان . قفاگاه ( qaf - g h ) ا . پ . پس گردن . قفاگيران ( qaf - gir n ) ا . پ . مظلومان و ستم ديدگان . قفال ( qaff l ) ا . ع . قفلگر . و نام مردى از علماى شافعى . قفال ( qoff l ) ع . ج . قافل . قفان ( qaff n ) ا و ص . ع . پى و نشان . يق : اتيته على قفان ذاك و قافيته : آمدم او را برنشان و پى اين . و هو قفان : او امين و امانت دار است . و نيز قفان : گرد آمد نگاه هر چيزى و نهايت كوشس در شناسائى آن . قفان ( qaff n ) ا . ع . مأخوذ از كپان پارسى و بمعنى آن .